Kültür Harcamaları ve İstihdamda 2024 Özeti: Artışlar ve Faktörler

Kültür harcamaları 2024 yılında önceki yıla kıyasla önemli bir artış gösterdi ve toplam 408 milyar 339 milyon 432 bin TL olarak kayda geçti. Gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yaklaşık %0,9 olarak gerçekleşti; bu dönemde genel devletin kültür harcamalarındaki pay ise %49,1 seviyesinde açıklandı.

Genel devlet kültür harcamalarının 2024 yılında, bir önceki yıla göre %76,1 artışla 200 milyar 369 milyon 171 bin TL düzeyine yükseldi. Bütçeden en büyük payı %67,8 ile merkezi devlet bütçesi oluşturdu; kültürel miras alanında ise pay %17,7 olarak en yüksek oldu. Hanehalkı kültür harcamaları ise %91,5 artışla 203 milyar 807 milyon 948 bin TL’ye ulaştı. 2024 yılında hanehalklarının harcama kalemlerinde bilgi işleme ekipmanları %25,0, kültürel hizmetler %24,3 ve kitaplar %18,1 öne çıktı.

Kültür sektörlerinin maliyetiyle katma değeri 2024 yılında sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerin faktör maliyetiyle birlikte katma değeri, 2023’e göre %73,9 artarak 188 milyar 547 milyon 288 bin TL oldu. Katma değerin ise %20,7’si kayıtlı basım ve çoğaltma, %13,1’i sinema ve televizyon ürünleri yapımcılığı ile ses kaydı ve müzik yayımlama faaliyetleri, %11,6’sı mimarlık alanında faaliyet gösteren girişimler tarafından üretildi.

Kültürel mal ticareti dengesi 2024 yılında kültürel mal ihracatı %8,1 artışla 9 milyar 876 milyon 466 bin dolar olurken, ithalat %166 artarak 7 milyar 336 milyon 440 bin dolar seviyesine çıktı. Kültürel malların ihracat içindeki payı %4,2, ithalat içindeki payı ise %2,3 olarak kaydedildi; el sanatları bu alanlarda en yoğun ihracat ve ithalat yapılan kategori oldu.

Kültürel istihdamdaki büyüme 2024’te kültürel istihdam %6,5 artarak 957 bin kişi oldu ve toplam istihdam içindeki payı %2,9’a yükseldi. Erkek çalışanlar %52,2’lik oranla çoğunluğu oluştururken kadınlar %47,8 ile geridedi. Yükseköğretim mezunları %45,4, lise altı eğitimliler %30,5 ve lise ve dengi meslek okulu mezunları %24,1 oranında istihdam edildi.

Kültürel meslekler ve cinsiyet dağılımı 2024 yılında kültürel mesleklerde çalışanların %32,6’sını el sanatları uzmanları oluşturdu; %19,2 mimar, planlamacı, harita mühendisi ve tasarımcı grubu, %8,2 yazar, gazeteci ve dilbilimci grubu öne çıktı. Kadın istihdamında en düşük oran sanat, kültür ve mutfakla ilgili yardımcı profesyonel mesleklerinde (%28,2) görülürken en yüksek oran diğer dil öğretmenlerinde (%77,7) gerçekleşti.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)