Osmanlı Arabistanı’nda Kıyam ve Tenkil: Vehhabi-Suûdi Hareketinin Merkez-Çevre Dinamikleri

VBKY’nin kapsamlı çalışması Selda Güner Özden’in kaleminden gün yüzüne çıkıyor ve Osmanlı Arabistanı’ndaki 18. yüzyıl hareketlerini merkez-çevre ilişkileri bağlamında yeniden yorumluyor. Eser, sıkça dile getirilen “çöl fanatizmi” veya “İslami fundamentalizm” klişelerini aşarak olayları geniş bir tarihsel çerçevede ele alıyor ve dinî söylemin dönüşümünü, bölgedeki kabile sosyolojisiyle birlikte irdeliyor.

İnceleme, Vehhabi-Suûdi kıyamını yalnızca merkezi otoritenin zayıflamasıyla bağlamıyor; bunun yerine dinî meşruiyetin yeniden kurulduğu süreçte güç aktarımını ve aktörler arasındaki mücadeleyi analiz ediyor. Bunu yaparken kıyamın nasıl bir tarihsel olgu olarak tanımlanması gerektiğini, “kıyam” teriminin arkasındaki sosyo-politik anlamları da tartışıyor. Bu yaklaşım, Osmanlı merkez kaynaklarının normatif dilini eleştirel bir bakışla inceleyerek literatürdeki standart çerçeveleri sorguluyor.

Metin, Vehhabi-Suûdi hareketinin Selefi karakterini ortaya koyuyor ve 18. yüzyılda İslam dünyasının farklı bölgelerinde ortaya çıkan benzer hareketlerle karşılaştırmalı bir analiz sunuyor. Muhammed b. Abdülvehhab’ın ihya-tecdid düşüncelerinin Hindistan’daki Dihlevî ve Sihhindî hareketleriyle gösterdiği paralellikler ve farklılıklar, konunun daha somut kavranmasını sağlıyor.

Yazar Hakkında; Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde görev yapan tarihçi, 2001 yılında mezuniyetini tamamlamış, 2002’den itibaren aynı bölümde çalışmaya başlamıştır. Yüksek lisansını 2005, doktora çalışmalarını ise 2012 yılında tamamlamıştır. SOAS, İngiltere Ulusal Arşivleri ve LSE gibi kurumlarda araştırmalar yürütmüş; yakın dönem Osmanlı tarihi ile Osmanlı-İngiliz ilişkileri, idari dönüşümler ve modern devletin oluşumu konularında çalışmalarını sürdürmektedir.

Künye Yayınevi: VBKY • Kategori: Tarih • Yazar: Selda Güner Özden • Kitabın adı: Osmanlı Arabistanı’nda Kıyam ve Tenkil Vehhabi-Suûdiler • Proje Editörü ve Son Okuma: Ali Adem Yörük • Kitap Editörü: Mahmud Esad Kalıpçı • Sayfa sayısı: 424