Rahim Ağzı Kanseri: HPV Aşısı ve Düzenli Taramanın Gücüyle Korunma Stratejileri

Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde en sık görülen kanserlerden biri olup aslında büyük ölçüde önlenebilir. HPV aşısı, hem kadınlarda hem erkeklerde koruyucu etki sunarak hastalığın riskini önemli ölçüde azaltır. Ancak toplumda bu konuyla ilgili pek çok yanlış inanış sürmekte ve aşıya dair tereddütler ortaya çıkabilmektedir. Memorial Göztepe Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Prof. Dr. Salih Taşkın, rahim ağzı kanserinin önlenmesinde en etkili iki unsur olan HPV aşısı ve düzenli taramanın önemine dikkat çekiyor.

Rahim ağzı kanseri çoğunlukla belirti vermeden ilerler. HPV, cinsel yolla bulaşan en sık görülen virüslerden biridir. 100’den fazla tipi bulunan HPV’nin bazı varyantları siğillere yol açarken, bazıları ise rahim ağzı kanseri gibi ciddi hastalıklara zemin hazırlayabilir. Cinsel olarak aktif olan pek çok kişi yaşamı boyunca en az bir kez HPV ile karşılaşır. Çoğu enfeksiyon bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir; fakat bazı yüksek riskli tipler kalıcı hale gelerek hücresel değişikliklere yol açabilir. Uzun süre hücrelerde kalan virüs, zaman içinde kansere dönüştürebilecek değişikliklere neden olabilir. Bu süreç genellikle belirti vermez; bu nedenle smear ve HPV testleri erken tanı için hayati öneme sahiptir.

Kolay ve ağrısız tarama: smear ve HPV testi süreçleri, jinekolojik muayene sırasında küçük bir fırça yardımıyla rahim ağzından örnek alınmasını içerir. İşlem kısa sürer, ağrı veya anestezi gerektirmez ve laboratuvarda hücresel değişiklikler ile yüksek riskli HPV tipleri incelenir. Bu testler, hastalığın belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce dahi tespit edilmesini sağlar.

Aşı sonrası tarama gerekliliği HPV aşısı kız ve erkek çocuklarına önerilir; 9–14 yaş aralığı en uygun dönem olarak kabul edilir. Bu dönemde bağışıklık sistemi en güçlü yanıtı verir, ancak sonraki yaşlarda da aşı yapılabilir. Aşı, rahim ağzı kanserine neden olan HPV tiplerinin büyük bir kısmına karşı koruma sağlar ve ayrıca genital siğil gibi diğer HPV kaynaklı hastalıkları da azaltır. Tek eşlilik, kondom kullanımı ve sigaradan kaçınmak riskleri azaltabilir; fakat en güvenli koruma HPV aşısıdır. Aşı güçlü bir koruma sunsa da, aşı içermediği bazı tipler için tarama testlerine devam etmek gerekir.

HPV aşısıyla doğru sanılan 5 mit Yanlış 1: Aşı yalnızca kız çocuklarına uygulanır. Doğru: Hem kızlarda hem erkeklerde koruyucudur. Yanlış 2: Aşı cinsel yaşam başladıktan sonra yapılmalıdır. Doğru: En etkili koruma 9–14 yaş aralığındadır. Yanlış 3: Aşı kısırlık yapar. Doğru: Böyle bir etkisi gösteren bilimsel kanıt yoktur. Yanlış 4: Aşı olursam smear ve HPV testine gerek yoktur. Doğru: Aşı korumayı artırsa da bazı tipler için tarama devam eder. Yanlış 5: Tek eşlilik tamamen korur. Doğru: Risk azalır ama tamamen ortadan kalkmaz; en güçlü korunma aşıdır.

Rahim alınmadan tedavi mümkün müdür? Erken evrede saptanan rahim ağzı kanseri durumunda rahimi koruyucu cerrahi seçenekler bulunmaktadır. Konizasyon veya radikal trakelektomi gibi yöntemlerle kanserli bölge çıkarılarak rahim korunabilir. Bu işlemler güvenli olduğunda hastalar hastalıktan kurtulurken gebelik şansını da sürdürebilirler. Tarama sırasında anormal hücreler bulunduğunda konizasyon veya LEEP gibi işlemler uygulanabilir; bu kısa ve güvenli müdahaleler sayesinde rahmin korunması mümkün olur. Bu yaklaşımlar çoğu hastada gebelik şansını sürdürmeye olanak tanır.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)