Türkiye Geneli Tüketim Harcamaları ve Bölgesel Dağılımına Yönelik Entegrasyonlu Veri Seti Analizi (2024)

2024 yılına ilişkin Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) sonuçları, referans yıllar olan 2022 ve 2023 ile 2024 verilerinin birleştirilmesiyle oluşturulan bütünleşik veri seti üzerinden hesaplanmış ve yayımlanmıştır. Amaç, önceki iki yılın verilerini referans alarak bölgesel düzeyde tahminler elde etmek olarak belirlenmiştir.

Tüketim harcamalarının dörtte biri TR1 (İstanbul) İBBS 1. Düzey bölgesinde gerçekleşti. Araştırma sonuçları, İBBS 1. Düzey bölgeleri itibarıyla Türkiye’deki hanehalkı tüketim harcamalarının %24,9’unun TR1 (İstanbul) bölgesinde elde edildiğini göstermektedir. Bu payı %15,0 ile TR3 (Ege) bölgesi takip etmekte, ardından %12,1 ile TR6 (Akdeniz) gelmektedir. En düşük pay ise %1,5 ile TRA (Kuzeydoğu Anadolu) bölgesinde gerçekleşmiştir. Bu bölgeyi %2,3 ile TRB (Ortadoğu Anadolu) ve %3,1 ile TR9 (Doğu Karadeniz) izlemektedir.

Hanehalkı tüketim harcamalarının Türkiye genelindeki dağılımı (%), İBBS 1. Düzey, 2024 Çalışma, bölgelerin kendi iç tüketim paylarını karşılaştırmalı olarak sunmaktadır.

Harcama türleri açısından bölgesel farklılıklar belirginleşti. TR1 (İstanbul) bölgesi, tüm harcama türlerinde en yüksek payı elde etmiş; eğitim hizmetleri için %37,8, lokantalar ve konaklama için %31,5, konut ve kira için %27,8 ve kişisel bakım ile çeşitli mal ve hizmetler için %27,1 oranlarında pay almıştır. İkinci sırayı alan TR3 (Ege) bölgesinde ise alkollü içecekler ve tütün ile tütün ürünleri için %18,2; mobilya ve ev eşyaları için %16,1; sağlık için %15,9; lokantalar ve konaklama için %15,6 paylar kaydedilmiştir. TRA (Kuzeydoğu Anadolu) bölgesinde gıda ve alkolsüz içecekler için %2,1; alkollü içecekler ve tütün için %1,9; giyim ve ayakkabı için %1,8 paylar elde edilmiştir. TRB (Ortadoğu Anadolu) bölgesinde ise gıda ve alkolsüz içecekler için %3,4; giyim ve ayakkabı için %3,3; bilgi ve iletişim için %2,6 paylar dikkat çekmektedir.

Konut ve kira harcamalarından en yüksek payı TR1 (İstanbul) bölgesi aldı. Bölgelerin kendi tüketim kalıpları incelendiğinde, tüm İBBS 1. Düzey bölgelerinde konut ve kira, ulaştırma ile gıda ve alkolsüz içecekler harcamaları baskın paylara sahiptir. En yüksek konut ve kira payı %27,3 ile İstanbul’da, en düşük pay ise %20,1 ile TRA’da gözlemlenmiştir.

Ulaştırma harcamalarına en yüksek pay TR2 (Batı Marmara) bölgesinde bulunmuştur; bu kalem için %24,3’lük pay bölgeye aittir. En düşük pay ise %14,6 ile TRC (Güneydoğu Anadolu) bölgesinde kaydedilmiştir. Gıdaya en yüksek pay TRB (Ortadoğu Anadolu) bölgesinde olup %30,2 olarak gerçekleşirken İstanbul’da bu pay %15,9’dur.

İBBS 1. Düzey için bölgesel dağılım, 2024 ile başlayan başlıklara paralel olarak, harcamaların türe göre dağılımı da bölgesel düzeyde karşılaştırılmıştır.

Tüketim harcamalarından en fazla payı TR10 (İstanbul) İBBS 2. Düzey bölgesi aldı; 2024 verilerine göre İBBS 2. Düzey bölgeleri içinde TR10 (%24,9) birinci sırayı alırken, onu %8,3 ile TR51 (Ankara) ve %6,4 ile TR31 (İzmir) izlemektedir. En düşük paylar ise %0,6 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) ve %0,7 ile TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgelerine aittir. Ardından %0,8 ile TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt), %1,1 ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) ve TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın) gelmektedir.

Konut ve kira harcamalarına en yüksek pay TR31 (İzmir) bölgesinde gözlenmiştir; tüm İBBS 2.Düzey bölgeleri arasında konut ve kira için en yüksek pay %27,8 ile İzmir olurken en düşük pay %16,8 ile Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgesidir. Ulaştırma harcamalarında TR22 (Balıkesir, Çanakkale) en yüksek payı %25,7 ile ayırmıştır; en düşük pay ise %10,4 ile TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) bölgesine aittir. Gıdaya en yüksek pay ise %33,3 ile TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) bölgesinde kaydedilirken en düşük pay İstanbul’da %15,9 olarak saptanmıştır.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı