Gelişmiş ülkelerde meme kanseriyle ilişkili ölümlerin son 40 yılda yaklaşık %40 oranında azalmasında mamografi taramaları ve farkındalık kampanyalarının kritik rol oynadığına dikkat çekiliyor. Uzmanlar, erken tanının yalnızca yaşam süresini değil yaşam kalitesini de artırdığını belirtirken, daha az agresif tedaviyle daha kısa iyileşme sürecinin mümkün olduğuna vurgu yapıyorlar.
Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de durum benzer. Her 8 kadından birinin yaşamı boyunca meme kanserine yakalanma riski bulunduğu, her yıl yaklaşık 25 bin yeni vakaya rastlandığı ifade ediliyor. Türkiye’de tanı yaşı Batı ülkelerine göre yaklaşık 10 yıl daha erken ilerliyor ve vakaların yaklaşık %40’ı 40–49 yaş aralığında görülüyor. Bu yüzden mamografi taramaları ülke genelinde 40 yaşında başlatılıyor.
Son yıllarda yürütülen tarama programları ve farkındalık çabaları sayesinde Türkiye’de erken tanı oranı önemli ölçüde artış gösterdi. Önceden vakaların büyük kısmı ileri evrede tespit edilirken bugün hastaların çoğunluğu (%70’ten fazlası) erken evrede yakalanıyor. Bu da tedavi sonuçlarını olumlu yönde etkiliyor. Kadınlar meme muayenesini bir utanma meselesi olarak görmemeli; bu, yaşam kurtaran bir alışkanlıktır ve rutin kontrolin önemini vurgular.
Her ay kendi kendine meme muayenesi yapmak da önemli bir farkındalık adımıdır. Ancak uzmanlar, kendi kendine muayenenin tek başına erken yakalamada yeterli olmadığını, düzenli olarak yıllık veya artan tarama yaptırmanın kritik olduğunu ifade ediyor. Vücudunu tanımak ve değişiklikleri hekime bildirmek açısından bu farkındalık kazanıma değiniliyor.
Risk Haritasıyla Kişiye Özel Tarama Programları konusunda ise her kadının meme yapısının ve risk profilinin farklı olduğu belirtiliyor. Ailede meme kanseri öyküsü olanlarda tarama planları daha erken yaşlarda başlatılıyor. Örneğin annesinde meme kanseri olan bir kadının taramaya 25 yaşında başlaması ve anne yaşıyla karşılaştırıldığında yaklaşık 10 yıl daha önce hareket etmesi öneriliyor. Tüm bu bilgiler ışığında hastalara bir risk haritası çıkarılarak tarama programları kişiye özel olarak belirleniyor.
Mamografinin önemli bir erken tanı aracı olduğu net olsa da radyasyon kaygısı olan bazı kadınlarda bu konudaki algıların değiştirilmesi gerekiyor. Radyasyon dozu çok düşüktür ve olağan bir uçak yolculuğundaki radyasyonla karşılaştırıldığında bile daha azdır. Bu nedenle mamografi yaptırmaktan çekinilmemesi gerektiği vurgulanıyor.
Ameliyat Öncesi Biyopsi Şart başlıklı bölümde ise tanı konulduktan sonra izlenecek adımların doğru belirlenmesi gerektiği üzerinde duruluyor. Biyopsinin, ameliyat öncesinde yapılması gerektiği ve lokal anesteziyle güvenli bir işlem olduğu ifade ediliyor. Tümörün türü, evresi ve tedaviye yanıtı biyopsiyle ortaya konur ve biyopsisiz meme ameliyatının artık dünyada kabul edilmediği belirtiliyor.
Günümüzde meme kanseri tedavileri, kişiye özel, hedefe yönelik ve estetik açıdan koruyucu bir yaklaşımla ilerliyor. Eskiden tüm meme dokusunun alınması söz konusuyken bugün çoğu durumda yalnızca tümör çıkarılabiliyor ve rekonstrüksiyonla meme görüntüsü korunabiliyor. Akıllı ilaçlar, yalnızca tümöre odaklanarak sağlıklı dokulara zarar vermiyor. Radyoterapide ise artık sadece hedeflenen bölgeye odaklanılıyor. Bu sayede tedaviler daha etkili ve yan etkileri daha az hale geliyor.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)
Leave a Reply